Ga Sài Gòn những ngày cuối tháng 7 vẫn đông nghịt khách. Trong phòng điều hànhảntrịdoanhnghiệpvậntảiđườngsắtKinhnghiệmtừgaSàiGòhướng dẫn phát triển bản thân， ông Nguyễn Văn Hùng， trưởng ga。chỉ vào màn hình theo dõi vị trí tàu SE3 đang chạy qua Diêu Trì. “Trước đây， mỗi chuyến tàu trễ là cả một vấn đề. Giờ thì khác rồi” ông nói， giọng bình thản. Sự thay đổi mà ông Hùng nhắc đến không phải từ hạ tầng hay đầu máy mới， mà từ cách thức quản trị doanh nghiệp trong ngành vận tải đường sắt. Một cuộc chuyển mình âm thầm nhưng đang định hình lại hiệu quả vận hành của những đoàn tàu Bắc – Nam.Điểm mấu chốt nằm ở việc phân cấp quản lý tài chính. Trước năm 2020， mọi khoản chi phí sửa chữa nhỏ của các ga đều phải chờ phê duyệt từ Tổng công ty. Một bóng đèn hỏng ở phòng vé cũng mất vài ngày để có lệnh thay. Giờ đây， các chi nhánh vận tải được giao quyền tự chủ ngân sách trong một hạn mức nhất định. Ông Hùng kể: “Tháng trước， hệ thống thông tin tại ga bị lỗi， chúng tôi tự quyết định thuê kỹ thuật ngoài sửa trong buổi sáng. Không ai phải chờ ai” Cách làm này giảm thời gian xử lý sự cố xuống còn một phần ba。

theo số liệu nội bộ mà ông Hùng có. Tuy nhiên， tự chủ cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực quản trị doanh nghiệp của từng cán bộ ga.Chuyện ở ga Đà Nẵng lại cho thấy một góc khác. Anh Trần Quốc Bảo。nhân viên điều độ， nhớ lại đợt cao điểm hè năm ngoái khi lượng khách tăng 40% nhưng không có thêm toa. “Lãnh đạo ga họp với bộ phận kinh doanh， quyết định ghép thêm toa cho tàu SE19 dựa trên dữ liệu đặt vé theo giờ. Chuyến đó chạy kín chỗ， doanh thu tăng thêm 120 triệu đồng” Anh Bảo nói thêm rằng việc ra quyết định nhanh như vậy trước đây là không tưởng， vì mọi phương án tăng chuyến đều phải trình lên cấp trên. Giờ đây， quản trị doanh nghiệp trong vận tải đường sắt cho phép các ga chủ động khai thác nguồn lực sẵn có， miễn là đảm bảo an toàn và tuân thủ khung giá vé.Nhưng không phải mọi thứ đều suôn sẻ. Tại một ga nhỏ ở Quảng Bình， việc tự quyết định mua sắm thiết bị văn phòng đã dẫn đến tình trạng mua đắt hơn giá thị trường vì thiếu kỹ năng đàm phán. Một cán bộ quản lý ở đây thừa nhận: “Chúng tôi quen với việc nhận chỉ tiêu， giờ phải tự cân đối， có cái hơi lúng túng” Điều này phản ánh thực tế rằng quản trị doanh nghiệp không chỉ là trao quyền， mà còn là đào tạo và giám sát. Theo một báo cáo của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam， sau hai năm thí điểm， tỷ lệ hài lòng của nhân viên tăng 15%。nhưng số vụ khiếu nại về mua sắm nội bộ cũng tăng nhẹ. Bài toán đặt ra là làm sao để tự chủ đi kèm với trách nhiệm giải trình rõ ràng.Nhìn từ góc độ của người trong cuộc， tôi thấy rằng quản trị doanh nghiệp trong vận tải đường sắt đang đi đúng hướng nhưng cần thêm thời gian. Không thể áp dụng một công thức chung cho cả 250 ga lớn nhỏ. Có nơi như ga Sài Gòn đã tận dụng tốt cơ chế mới。

nhưng cũng có nơi còn loay hoay. Điều quan trọng là ban lãnh đạo ngành đã dám thay đổi， dám trao quyền và chấp nhận những sai sót ban đầu. Những đoàn tàu vẫn chạy， những tấm vé vẫn được bán， và đằng sau đó là một bộ máy quản trị đang học cách tự vận hành. Có lẽ， thành công của vận tải đường sắt không chỉ đo bằng số chuyến tàu đúng giờ， mà còn bằng số quyết định được đưa ra ngay tại ga， bởi những người hiểu rõ nhất công việc của mình.