Hơn 1.200 doanh nghiệp FDI đã thành lập doanh nghiệp mới tại Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2024ệpFDIlậpcôngtycontạiViệtNamNhữngconsốbiếtnóhướng dẫn sử dụng ứng dụng học tập， theo số liệu từ Cục Đầu tư nước ngoài. Con số này tăng 18% so với cùng kỳ， nhưng điều đáng chú ý nằm ở cơ cấu ngành nghề: 63% tập trung vào sản xuất công nghiệp phụ trợ và logistics – những lĩnh vực trước đây vốn do doanh nghiệp nội địa thống trị.Tôi có dịp ghé thăm một nhà máy linh kiện điện tử của doanh nghiệp Nhật Bản tại Khu công nghiệp VSIP Hải Phòng hồi tháng 4. Giám đốc điều hành， ông Tanaka。cho biết họ quyết định thành lập pháp nhân riêng thay vì mở chi nhánh. "Chi nhánh không thể ký hợp đồng thuê đất 50 năm， cũng không được hưởng ưu đãi thuế như doanh nghiệp mới thành lập"， ông nói. Câu chuyện này không cá biệt. Nhiều doanh nghiệp FDI đang chuyển hướng sang thành lập công ty con để tối ưu hóa nghĩa vụ thuế và mở rộng quyền tiếp cận đất đai.Luật Doanh nghiệp 2020 và Luật Đầu tư 2020 đã tạo hành lang pháp lý rõ ràng hơn cho việc thành lập doanh nghiệp của nhà đầu tư nước ngoài. Thủ tục đăng ký kinh doanh cho doanh nghiệp FDI hiện mất trung bình 7-10 ngày làm việc， giảm một nửa so với 5 năm trước. Tuy vậy， vẫn còn những nút thắt. Một chuyên gia tư vấn luật tại TP.HCM kể với tôi rằng khoảng 30% hồ sơ thành lập doanh nghiệp FDI bị trả lại vì lỗi dịch thuật hoặc thiếu chứng thực lý lịch tư pháp của người đại diện pháp luật. Những lỗi này nghe nhỏ nhưng kéo dài thời gian thành lập doanh nghiệp thêm 2-3 tuần.

Điều đáng nói là làn sóng thành lập doanh nghiệp FDI không chỉ đến từ các tập đoàn lớn. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ từ Hàn Quốc， Đài Loan (Trung Quốc) và Singapore đang ồ ạt thành lập công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên để thử nghiệm thị trường. Họ chọn cách này thay vì liên doanh vì muốn kiểm soát hoàn toàn hoạt động kinh doanh. Một khảo sát nội bộ của VCCI cho thấy 72% doanh nghiệp FDI có vốn dưới 5 triệu USD lựa chọn thành lập doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài trong năm 2023， tăng từ 58% năm 2020.Dự báo 6 tháng cuối năm， số lượng doanh nghiệp FDI thành lập mới có thể vượt 2.500 nếu tốc độ giải ngân vốn đầu tư công được cải thiện. Nhưng câu hỏi lớn hơn là liệu các doanh nghiệp này có duy trì được hoạt động lâu dài hay chỉ tồn tại trên giấy. Nhìn vào tỷ lệ doanh nghiệp FDI ngừng hoạt động sau 2 năm (khoảng 12%)， rõ ràng việc thành lập doanh nghiệp chỉ là bước khởi đầu. Phần khó hơn – tuyển dụng nhân sự chất lượng cao và thích nghi với biến động thị trường – vẫn còn ở phía trước.