Hàng loạt doanh nghiệp AI tại Việt Nam đang tự hỏi liệu mình có nằm trong nhóm được hưởng ưu đãi thuế và hỗ trợ từ Nhà nước hay không. Trong khi một số công ty lớn đã nhận được gói hỗ trợ lên tới 50% chi phí R&DệpAInàođượchưởngưuđãiGócnhìntừthựctếgiao tiếp hiệu quả， nhiều startup AI nhỏ lẻ vẫn loay hoay với câu hỏi: doanh nghiệp AI được hưởng gì từ chính sách hiện hành?Thực tế cho thấy， không phải cứ làm AI là đương nhiên có ưu đãi. Điều kiện tiên quyết nằm ở việc doanh nghiệp có đáp ứng tiêu chí về vốn， nhân lực và sản phẩm đầu ra hay không.Tôi có dịp trao đổi với anh Minh， giám đốc một công ty AI tại TP.HCM chuyên về thị giác máy tính. Anh cho biết đã nộp hồ sơ xin ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) theo Nghị định 13/2023 về bảo vệ dữ liệu cá nhân – nhưng bị từ chối vì sản phẩm chưa được cấp chứng nhận là “công nghệ cao”. “Chúng tôi có 15 kỹ sư AI。doanh thu 20 tỷ đồng， nhưng vẫn không được hưởng ưu đãi vì thiếu chứng nhận sản phẩm AI thuộc danh mục ưu tiên”， anh Minh nói. Trường hợp của anh Minh không cá biệt. Nhiều doanh nghiệp AI khác cũng gặp rào cản tương tự khi Luật Công nghệ cao chưa có tiêu chí rõ ràng cho sản phẩm AI.Vậy doanh nghiệp AI được hưởng những gì nếu đáp ứng đủ điều kiện?Theo Thông tư 03/2024 của Bộ Khoa học và Đầu tư， các doanh nghiệp AI được công nhận là doanh nghiệp công nghệ cao sẽ được hưởng thuế TNDN 10% trong 15 năm， miễn thuế 4 năm đầu và giảm 50% cho 9 năm tiếp theo. Ngoài ra， họ còn được miễn tiền thuê đất cho dự án AI trong khu công nghệ cao. Một số địa phương như Bắc Ninh， Đà Nẵng còn có thêm hỗ trợ về đào tạo nhân lực AI， tối đa 30 triệu đồng/người/năm. Tuy nhiên， để được hưởng。doanh nghiệp phải chứng minh tỷ lệ doanh thu từ sản phẩm AI đạt ít nhất 30% tổng doanh thu – một con số không nhỏ với các công ty đa ngành.Điều đáng nói là nhiều doanh nghiệp AI vừa và nhỏ lại không mặn mà với ưu đãi vì thủ tục phức tạp. Chị Lan， kế toán trưởng một công ty AI tại Hà Nội， chia sẻ: “Hồ sơ xin ưu đãi cần tới 12 loại giấy tờ， từ báo cáo kiểm toán đến chứng nhận chất lượng sản phẩm. Mất 6 tháng mới xong. Trong khi đó。

nếu không xin ưu đãi， chúng tôi vẫn có thể xoay xở với mức thuế 20%”. Cá nhân tôi cho rằng chính sách ưu đãi cho doanh nghiệp AI hiện nay vẫn mang tính “chọn lọc” quá cao， vô tình tạo ra sân chơi không cân bằng giữa các doanh nghiệp lớn có bộ phận pháp lý và các startup nhỏ.Nhìn từ góc độ khác， một số doanh nghiệp AI nước ngoài đầu tư vào Việt Nam lại được hưởng ưu đãi đáng kể nếu đặt trụ sở tại khu công nghệ cao. Chẳng hạn， một công ty AI của Hàn Quốc tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc được miễn thuế 4 năm và hỗ trợ 50% chi phí thuê văn phòng trong 3 năm đầu. Điều này đặt ra câu hỏi: liệu doanh nghiệp AI nội địa có đang bị “lép vế” ngay trên sân nhà?Câu trả lời phụ thuộc vào việc doanh nghiệp có chủ động nắm bắt và đáp ứng các tiêu chí kỹ thuật hay không. Doanh nghiệp AI được hưởng ưu đãi không phải là đặc quyền tự động， mà là kết quả của sự chuẩn bị bài bản về hồ sơ và chiến lược sản phẩm.