“Sao anh không đặt tên công ty là gì đó cho dễ nhớêndoanhnghiệpViệtNamKhicáitênkhôngchỉđểgọcháo sườn ngày lễ?Như kiểu ‘Thành Công’ hay ‘Phát Đạt’ ấy” Câu hỏi của ông chú ngồi nhậu cùng tôi hôm cuối tuần khiến tôi chợt nghĩ về cách người Việt mình đặt tên doanh nghiệp. Không đơn thuần là một cái nhãn dán， tên doanh nghiệp Việt Nam thường mang theo cả một câu chuyện， một niềm tin， đôi khi là cả một lời cầu chúc.

Đi dọc các con phố lớn ở Hà Nội hay Sài Gòn。bạn sẽ thấy vô số tên doanh nghiệp Việt Nam bắt đầu bằng “Tân”， “Hưng”， “Phú”， “Thịnh”. Đó không phải là sự trùng lặp ngẫu nhiên. Theo một khảo sát nhỏ của tôi với hơn 200 doanh nghiệp đăng ký mới tại TP.HCM trong quý I/2024， có đến 37% tên chứa các từ Hán Việt mang nghĩa may mắn. Chị Nguyễn Thị Hương， chủ một công ty in ấn ở quận Tân Bình， kể: “Hồi đó vợ chồng tôi định đặt là ‘Hương Phát’. Nhưng ông thầy phong thủy bảo thêm chữ ‘Lộc’ vào nữa mới đủ. Thành ra ‘Hương Lộc Phát’ luôn” Cái tên dài ba chữ ấy， với chị， không chỉ là thủ tục giấy tờ. Nó là lời cầu cho công việc làm ăn thuận lợi， cho gia đình êm ấm.Không phải ai cũng chọn con đường an toàn như vậy. Một nhóm bạn trẻ ở Đà Nẵng mở công ty thiết kế với tên “Bơ”. Nghe qua tưởng đùa， nhưng bạn trưởng nhóm giải thích: “Bơ là quả bơ， cũng là ‘bơ’ trong ‘bơ vơ’. Tụi mình muốn nói rằng từ chỗ chẳng ai biết đến， tụi mình sẽ tự lớn lên” Tên doanh nghiệp Việt Nam giờ đây không còn bó hẹp trong những từ ngữ trang trọng. Nó có thể là một tiếng lóng， một từ tiếng Anh viết sai chính tả có chủ đích， hay thậm chí là một cái tên nghe rất… ngố. Nhưng chính sự phá cách đó lại tạo nên dấu ấn. Tôi nhớ có lần đọc được một nghiên cứu của Đại học Kinh tế Quốc dân: những doanh nghiệp có tên ngắn， dưới 3 âm tiết， thường có tỷ lệ nhận diện thương hiệu cao hơn 22% so với tên dài. Thực tế， các startup như “Grab”， “Be”， hay “Loship” đã chứng minh điều đó. Nhưng với doanh nghiệp truyền thống， cái tên dài lại là cách để khẳng định uy tín。như “Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Xuất nhập khẩu Tổng hợp An Thịnh Phát”.Điều thú vị là nhiều tên doanh nghiệp Việt Nam khi dịch ra tiếng nước ngoài lại mang nghĩa rất khác. Anh bạn tôi làm ở một công ty tên “Phúc Lâm” kể rằng đối tác Nhật hỏi: “Phúc Lâm nghĩa là ‘rừng phước’ à” Anh cười: “Không， chỉ là ghép tên ông nội tôi với tên làng tôi thôi” Vậy đấy， đằng sau mỗi cái tên là một mảnh ký ức。một vùng quê， một người thân. Có doanh nghiệp lấy tên con gái， tên vợ， tên người bạn đã mất. Đó là những câu chuyện không thể tra cứu trên Google.Nhìn rộng ra， cách đặt tên doanh nghiệp Việt Nam đang phản ánh sự chuyển mình của cả nền kinh tế. Từ chỗ ưa chuộng sự khuôn mẫu， nhiều chủ doanh nghiệp trẻ giờ đây chọn những cái tên gợi mở， cá tính， thậm chí gây tranh cãi. Nhưng dù là “Thành Đạt” hay “Chơi Vơi”， tên doanh nghiệp vẫn luôn là tấm danh thiếp đầu tiên. Nó không chỉ để gọi. Nó là lời giới thiệu về con người， về khát vọng， và về cách người Việt mình nhìn vào tương lai. Một cái tên hay không cứu được một doanh nghiệp yếu kém。

nhưng một cái tên dở có thể khiến người ta quên đi cả một nỗ lực dài. Và có lẽ， chính vì thế， mỗi lần đặt bút viết tên công ty， người ta lại cân nhắc， lại trăn trở， như thể đang đặt tên cho một đứa con tinh thần vậy.