Hơn 8 giờ sáng tại cảng Cát Láiộcđuahạtầngvàáplựcchiphílưu ý khi mua nhà， hàng trăm container xếp hàng chờ bốc dỡ. Một tài xế xe đầu kéo ngồi trong cabin， tay cầm tờ lệnh vận chuyển， mắt nhìn đồng hồ. Anh nói vọng ra: “Kẹt từ 6 giờ， chuyến này trễ 2 tiếng rồi” Đó không phải cảnh hiếm. Logistics TPHCM đang gánh khối lượng hàng hóa khổng lồ mỗi ngày， nhưng hạ tầng giao thông và bãi container chưa theo kịp. Theo Hiệp hội Logistics Việt Nam， TPHCM chiếm gần 40% tổng lượng hàng container cả nước。nhưng diện tích kho bãi chỉ đáp ứng khoảng 60% nhu cầu thực tế. Sự lệch pha này đẩy chi phí vận tải lên cao， trung bình 15-20% so với các tỉnh lân cận.

Tôi có dịp theo chân một doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản ở quận 8. Chị Hương， phụ trách xuất nhập khẩu， than thở: “Mỗi container đi Mỹ， phí nâng hạ， lưu bãi， và phí chờ tàu cộng lại gần 300 USD. Chưa kể rủi ro trễ tàu do kẹt xe” Chị cho biết nhiều lô hàng phải chuyển sang cảng Cái Mép – Thị Vải， cách TPHCM hơn 80km， để tránh ùn tắc. Nhưng chi phí vận chuyển đường bộ tăng thêm 120-150 USD mỗi container. Bài toán logistics TPHCM vì thế không chỉ là hạ tầng。mà còn là chi phí cơ hội. Một khảo sát của Ngân hàng Thế giới năm 2023 cho thấy thời gian thông quan trung bình tại TPHCM là 42 giờ， cao hơn 30% so với Singapore và Malaysia.Điểm sáng hiếm hoi nằm ở các trung tâm logistics đang mọc lên. Khu công nghệ cao quận 9 có trung tâm phân phối của một tập đoàn bán lẻ Nhật Bản， hoạt động 24/7. Họ dùng hệ thống tự động phân loại hàng， giảm 40% nhân công. Một giám đốc vận hành tại đây chia sẻ: “Chúng tôi chọn TPHCM vì nguồn hàng dồi dào， nhưng phải tự xây dựng hạ tầng riêng” Cách đó 15km。cảng ICD Tân Cảng – Sóng Thần cũng đang mở rộng bãi， thêm 5 hecta. Dù vậy， các chuyên gia cho rằng nguồn cung kho lạnh và bãi container vẫn thiếu trầm trọng， đặc biệt ở khu vực phía Nam thành phố.Logistics TPHCM còn đối mặt với bài toán lao động. Tại một công ty giao nhận ở quận Bình Tân， anh Tuấn， quản lý đội xe， cho biết: “Tuyển tài xế container khó hơn tuyển kỹ sư. Lương 15-18 triệu/tháng mà nhiều người bỏ nghề vì áp lực thời gian” Thực tế。tỷ lệ nghỉ việc trong ngành logistics tại TPHCM lên tới 25%/năm， theo báo cáo của một công ty nhân sự. Chi phí đào tạo tài xế mới đội lên 30-40 triệu đồng/người. Nhiều doanh nghiệp chuyển sang thuê ngoài hoặc dùng xe tải nhỏ để linh hoạt hơn， nhưng hiệu suất vận chuyển giảm rõ rệt.

Cuộc đua logistics TPHCM không chỉ là câu chuyện của cảng biển hay kho bãi. Nó nằm ở từng chuyến xe， từng lô hàng， và cả những quyết định đầu tư dài hạn. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030。logistics đóng góp 12-15% GRDP， nhưng để đạt được， cần giải quyết đồng bộ từ giao thông， thủ tục hải quan đến đào tạo nhân lực. Một doanh nghiệp vận tải ở quận 7 nói thẳng: “Chúng tôi không cần chính sách hoa mỹ， chỉ cần đường không kẹt và cảng hoạt động 24/7” Nghe đơn giản， nhưng để làm được， cần nhiều hơn những lời hứa.