áng 15/4ứngkhoánViệtNamkhinàoápdụngcơchếbánkhốngCâuchuyệntừphiêngiaodịchsábánh mì chảo dưới 200 nghìn， hàng loạt nhà đầu tư tại sàn HOSE ngồi nhìn bảng điện tử đỏ rực. VN-Index mất hơn 15 điểm chỉ trong 30 phút đầu phiên. Không ai bán được vì hầu hết cổ phiếu bluechip đều giảm sàn. Một môi giới tại công ty chứng khoán VPS ở quận 1， TP.HCM nói với tôi: "Nếu có bán khống， khách của tôi đã kiếm được kha khá trong phiên này." Câu chuyện chứng khoán Việt Nam khi nào áp dụng bán khống lại nóng lên。nhưng lần này không phải từ các hội thảo， mà từ chính lệnh đặt mua không khớp được của nhà đầu tư nhỏ lẻ.Bán khống – hay còn gọi là short selling – từ lâu đã nằm trong danh sách các sản phẩm chờ triển khai của thị trường chứng khoán Việt Nam. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước từng đề cập trong đề án tái cấu trúc thị trường giai đoạn 2021-2025， nhưng đến nay vẫn chưa có lộ trình cụ thể. Vấn đề không nằm ở kỹ thuật. Cơ sở hạ tầng giao dịch của HOSE và HNX đã đủ khả năng xử lý lệnh bán khống. Cái thiếu là hàng hóa cho vay – cổ phiếu trong tài khoản của các công ty chứng khoán và quỹ đầu tư. Thị trường chứng khoán Việt Nam khi nào áp dụng bán khống phụ thuộc vào việc Trung tâm Lưu ký Chứng khoán (VSD) có cho phép mở tài khoản vay chứng khoán hay không. Hiện tại， VSD vẫn chưa ban hành quy chế cho vay cổ phiếu.

Một chuyên gia tại SSI Research cho rằng nếu mọi thứ suôn sẻ。bán khống có thể được thí điểm vào quý III/2025. Nhưng ông cũng thừa nhận: "Chúng tôi đã nghe điều này từ năm 2019. Mỗi lần trì hoãn đều có lý do – nào là lo ngại thao túng giá， nào là thiếu cơ chế giám sát giao dịch trong ngày." Thực tế， một số công ty chứng khoán lớn như SSI， VNDirect， HSC đã chuẩn bị hệ thống cho vay cổ phiếu từ hai năm nay. Họ chờ quy định. Nhà đầu tư nước ngoài cũng đặt câu hỏi tương tự trong các buổi gặp gỡ gần đây với Bộ Tài chính. Họ muốn bán khống để phòng ngừa rủi ro danh mục， đặc biệt khi thị trường Việt Nam được nâng hạng lên mới nổi. FTSE Russell dự kiến công bố kết quả nâng hạng vào tháng 9/2025. Nếu không có bán khống， dòng vốn thụ động có thể chảy vào nhưng dòng vốn chủ động sẽ e dè.Tôi nhớ buổi trao đổi với một quản lý quỹ tại Dragon Capital hồi tháng 2. Anh nói: "Chứng khoán Việt Nam khi nào áp dụng bán khống?Khi nào cơ quan quản lý thấy rằng thị trường thiếu bán khống còn rủi ro hơn là có nó." Câu nói đó đúng với bối cảnh hiện tại. Không có bán khống。nhà đầu tư chỉ có thể kiếm lời khi giá lên. Khi thị trường lao dốc， họ bán tháo， tạo vòng xoáy giảm giá. Có bán khống， thanh khoản hai chiều sẽ tốt hơn， giá phản ánh thông tin nhanh hơn. Nhưng rủi ro thao túng cũng lớn hơn nếu không có cơ chế phát hiện giao dịch bất thường. Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM đã lắp đặt hệ thống giám sát mới từ đầu năm 2024， nhưng chưa vận hành thử với lệnh bán khống.Vậy câu trả lời cho câu hỏi chứng khoán Việt Nam khi nào áp dụng bán khống vẫn là một dấu hỏi. Có thể là cuối 2025， có thể là 2026. Điều chắc chắn là nhà đầu tư tổ chức đang chờ đợi， còn nhà đầu tư cá nhân thì chưa hiểu hết cơ chế này. Một người bạn làm môi giới tự do ở Hà Nội nói thẳng: "Bán khống mà không có giáo dục đầy đủ thì chỉ có cháy tài khoản." Anh ấy đúng. Nhưng nếu không thử。thị trường Việt Nam mãi thiếu một mảnh ghép quan trọng để trở thành thị trường cận biên thực thụ. Tôi cho rằng áp dụng bán khống không phải là câu hỏi "có hay không"， mà là "khi nào và như thế nào". Và câu trả lời nằm ở quyết định của cơ quan quản lý， không phải ở kỳ vọng của giới đầu tư.