Mỏ đá vôi tại xã Thanh ThịnhángsảnaiđượchưởngNhìntừNghệAnvàbàihọcnhãntiềxôi gà dưới 100 nghìn。huyện Thanh Chương， Nghệ An vừa bị chính quyền đình chỉ khai thác hồi tháng 3 năm nay. Lý do: doanh nghiệp không hoàn thành nghĩa vụ tài chính với địa phương， trong khi người dân sống quanh khu vực vẫn chưa nhận được khoản hỗ trợ nào từ hoạt động khoáng sản. Vậy câu hỏi đặt ra: khoáng sản ai được hưởng?Không phải ai cũng trả lời được rõ ràng， dù luật pháp đã quy định cụ thể.

Theo Luật Khoáng sản năm 2010。tài nguyên khoáng sản thuộc sở hữu toàn dân， do Nhà nước đại diện quản lý. Doanh nghiệp trúng thầu khai thác phải nộp thuế， phí và các khoản nghĩa vụ khác. Nhưng thực tế， khoáng sản ai được hưởng lại phụ thuộc vào cách chia nguồn thu giữa trung ương và địa phương. Nghị định 203/2013/NĐ-CP quy định tỷ lệ điều tiết ngân sách cho các tỉnh có hoạt động khoáng sản. Tuy nhiên， nhiều địa phương phản ánh nguồn thu không tương xứng với thiệt hại môi trường và đời sống dân cư.Tôi từng đến một bản làng ở huyện Quỳ Hợp， nơi có mỏ thiếc lớn nhất Việt Nam. Người dân ở đây kể rằng họ chỉ nhận được vài trăm nghìn đồng tiền đền bù mỗi năm。trong khi nước suối cạn dần， ruộng lúa bị bồi lấp bởi bùn thải. Một cán bộ xã nói thẳng: “Khoáng sản ai được hưởng?Doanh nghiệp hưởng lợi lớn， còn dân chịu ô nhiễm” Cách nói có vẻ cảm tính， nhưng phản ánh đúng nghịch lý kéo dài nhiều năm.

Vậy pháp luật hiện hành quy định khoáng sản ai được hưởng?Cụ thể。

doanh nghiệp được hưởng lợi nhuận sau khi nộp thuế tài nguyên， phí bảo vệ môi trường và tiền cấp quyền khai thác. Ngân sách địa phương được hưởng 100% thuế tài nguyên và một phần tiền cấp quyền khai thác. Người dân sống trong khu vực ảnh hưởng được hưởng hỗ trợ theo dự án tái định cư hoặc các chương trình an sinh. Song， khoảng cách giữa quy định và thực thi vẫn là vấn đề nóng. Nhiều doanh nghiệp kê khai thấp sản lượng， chậm nộp phí， khiến địa phương thất thu.Nhìn sang Quảng Ninh， nơi khai thác than lớn nhất nước， tỉnh này từng kiến nghị trung ương cho giữ lại nhiều hơn nguồn thu từ khoáng sản để xử lý môi trường. Năm 2022， Quảng Ninh được giữ lại hơn 3.000 tỷ đồng từ hoạt động than， nhưng chi phí khắc phục sự cố môi trường lên tới gần 5.000 tỷ đồng. Con số này cho thấy khoáng sản ai được hưởng không chỉ là câu chuyện chia tiền， mà còn là trách nhiệm phục hồi hệ sinh thái. Nếu không tính đúng。tính đủ， người dân – những người sống trên mỏ – vẫn là người chịu thiệt cuối cùng.Tôi cho rằng cần sửa đổi quy định theo hướng tăng tỷ lệ điều tiết cho địa phương có mỏ， đồng thời buộc doanh nghiệp trích lập quỹ phục hồi môi trường ngay từ khi bắt đầu khai thác. Khoáng sản ai được hưởng?Câu trả lời không thể chỉ nằm trên giấy. Nó phải được kiểm chứng bằng việc người dân địa phương có được hưởng lợi thực sự từ tài nguyên của chính mình hay không. Nếu không， những mỏ khoáng sản vẫn mãi là nguồn lợi cho một nhóm nhỏ， còn cộng đồng thì gánh chịu hậu quả dài lâu.