Một buổi chiều cuối tháng 7àdoanhnghiệpxâydựngNhữngràocảnphíasauhợpđồhướng dẫn phong thủy nhà ở， tại công trường đường dây 500kV mạch 3 đoạn qua Hà Tĩnh， kỹ sư Nguyễn Văn Hùng (nhân viên một nhà thầu phụ) chỉ tay về phía móng cột đang thi công dở dang. "Chúng tôi chờ vật tư từ hôm 12/7， đến giờ vẫn chưa có lịch giao cụ thể"。anh nói. Câu chuyện không mới. Nhiều doanh nghiệp xây dựng tham gia các gói thầu của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) vẫn thường xuyên đối mặt với tình trạng chậm thanh toán， thay đổi thiết kế đột ngột và khối lượng phát sinh chưa được duyệt. Họ không thiếu năng lực， nhưng lại yếu thế trong chuỗi cung ứng.Thực tế， EVN đang triển khai hàng loạt dự án nguồn và lưới điện trọng điểm. Nhu cầu về doanh nghiệp xây dựng có kinh nghiệm thi công đường dây， trạm biến áp là rất lớn. Thế nhưng， theo một khảo sát chưa công bố của Hiệp hội Nhà thầu Xây dựng Việt Nam。

gần 60% nhà thầu phản ánh thời gian thanh toán từ EVN kéo dài từ 6 đến 9 tháng sau khi nghiệm thu. "Chúng tôi phải vay ngân hàng để trả lương công nhân， lãi suất đội lên， lợi nhuận mỏng đi"， ông Trần Đức Long， giám đốc một công ty xây dựng tại Nam Định， chia sẻ. Với các gói thầu nhỏ， doanh nghiệp xây dựng gần như không có tiếng nói trong việc thương lượng điều khoản hợp đồng.Một điểm đáng chú ý khác là quy trình phê duyệt. Nhiều doanh nghiệp xây dựng cho rằng EVN thường yêu cầu bổ sung hồ sơ nhiều lần， kéo dài thời gian. Ông Hoàng Minh Sơn。phụ trách đấu thầu của một tổng thầu tại Hà Nội， kể: "Cùng một bộ hồ sơ thiết kế， chúng tôi phải trình lại ba lần vì bên thẩm định yêu cầu làm rõ những chi tiết không có trong hợp đồng gốc". Sự thiếu linh hoạt này khiến tiến độ dự án bị ảnh hưởng， đặc biệt trong bối cảnh EVN đang gấp rút hoàn thành các công trình chống quá tải lưới điện miền Bắc.Dù vậy， không thể phủ nhận vai trò của EVN trong việc tạo công ăn việc làm cho hàng trăm doanh nghiệp xây dựng. Nhiều nhà thầu nhờ tham gia dự án điện đã nâng cao năng lực thi công， tiếp cận công nghệ mới. "Chúng tôi học được cách quản lý tiến độ khắt khe từ EVN"， một đại diện doanh nghiệp tại Quảng Ninh thừa nhận. Vấn đề nằm ở cơ chế phối hợp. Nếu EVN cải thiện quy trình thanh toán và giảm bớt thủ tục hành chính， mối quan hệ giữa tập đoàn và doanh nghiệp xây dựng sẽ bớt căng thẳng hơn. Các doanh nghiệp cũng cần chủ động đàm phán。ghi rõ điều khoản phạt chậm thanh toán ngay từ đầu.Nhìn từ góc độ thị trường， việc EVN và doanh nghiệp xây dựng tìm được tiếng nói chung không chỉ giúp dự án về đích đúng hạn mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa. Khi nhà thầu yên tâm về dòng tiền。chất lượng công trình mới được đảm bảo. Ngược lại， nếu những rào cản hợp đồng tiếp tục kéo dài， thiệt hại cuối cùng thuộc về người dân – những người chờ điện về từng ngày. Câu chuyện ở Hà Tĩnh hôm ấy có thể chỉ là một lát cắt， nhưng nó phản ánh bài toán lớn hơn: làm sao để EVN và doanh nghiệp xây dựng cùng thắng， thay vì một bên gánh rủi ro.