Hàng nghìn tỷ đồng tiền bảo hiểm xã hội (BHXH) của người lao động tại các tập đoàn lớn đang bị chậm đóngảohiểmxãhộidoanhnghiệpKhitậpđoànlớnchậmđóngaigánhrủgỏi gà truyền thống， chiếm dụng. Con số từ Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho thấy。tính đến cuối năm 2023， tổng số tiền chậm đóng BHXH， bảo hiểm y tế， bảo hiểm thất nghiệp lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng， tập trung phần lớn ở các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và một số tập đoàn tư nhân quy mô lớn. Điều đáng nói， không ít trong số đó là những tên tuổi đình đám， từng được vinh danh vì đóng góp ngân sách.Tại một khu công nghiệp phía Nam， công nhân của một tập đoàn may mặc lớn phản ánh， họ vẫn thấy trừ lương hàng tháng nhưng tra cứu trên ứng dụng VssID thì báo chưa đóng. Chị Nguyễn Thị Hoa， công nhân 8 năm thâm niên， lo lắng: “Mình tính về hưu non nhưng giờ mới biết công ty nợ BHXH cả năm nay. Chẳng biết có được giải quyết không”. Câu chuyện này không hiếm. Nhiều tập đoàn lớn bảo hiểm xã hội doanh nghiệp coi việc trích nộp BHXH như một khoản “vay nóng” không lãi suất。trong khi người lao động không hề hay biết quyền lợi của mình đang bị đe dọa.

Tôi từng có dịp tiếp xúc với cán bộ BHXH cấp huyện tại Đồng Nai. Họ kể rằng， có những doanh nghiệp quy mô hàng chục nghìn lao động。mỗi tháng thu của công nhân vài chục tỷ đồng tiền BHXH nhưng chỉ nộp cầm chừng. Khi bị thanh tra， họ đưa ra lý do “khó khăn dòng tiền”， trong khi vẫn mở rộng sản xuất， mua thêm dây chuyền. Một cán bộ lắc đầu: “Mình không có quyền phong tỏa tài khoản， chỉ dám nhắc nhở. Doanh nghiệp lớn， họ có cả ê-kíp pháp lý， mình theo không lại”.Luật BHXH 2014 quy định rõ mức xử phạt hành vi chậm đóng， nhưng thực tế mức phạt chỉ vài chục triệu đồng， quá nhỏ so với số tiền chiếm dụng. Trong khi đó， người lao động tại các tập đoàn lớn bảo hiểm xã hội doanh nghiệp này thường không dám lên tiếng vì sợ mất việc. Chị Hoa tâm sự: “Ai cũng biết， nhưng nói ra thì bị cho nghỉ. Thôi thì im lặng。chờ xem”. Sự im lặng ấy vô tình tiếp tay cho doanh nghiệp tiếp tục vi phạm.Một điểm đáng chú ý: các tập đoàn lớn thường có nhiều chi nhánh， công ty con. Khi bị phát hiện， họ có thể “xé nhỏ” nghĩa vụ đóng BHXH bằng cách chuyển lao động sang pháp nhân mới， hoặc tuyên bố giải thể công ty con để né nợ. Cơ quan BHXH nhiều lần kiến nghị siết chặt quy định。

nhưng quá trình sửa luật vẫn đang bàn thảo. Về phía người lao động， giải pháp trước mắt là thường xuyên kiểm tra ứng dụng VssID， lưu giữ bảng lương， hợp đồng lao động. Đừng chờ đến khi về hưu mới phát hiện sổ BHXH trống trơn.Câu chuyện tập đoàn lớn chậm đóng BHXH không còn là chuyện riêng của ngành bảo hiểm. Nó phản ánh sự bất cân xứng quyền lực giữa người sử dụng lao động và người lao động， đồng thời đặt dấu hỏi về hiệu quả thanh tra， giám sát. Nếu không có chế tài đủ mạnh， những khoản nợ BHXH tại các tập đoàn lớn sẽ tiếp tục đè nặng lên vai những người công nhân vốn đã chật vật mưu sinh.