Giá lithium carbonate giao ngay trên sàn Quảng Châu vừa chạm mức 11.200 USD/tấnángsảnxuhướnghiệnnayĐiểmnóngtừpinlithiumđếncáttrắcà rốt cho 4 người， giảm gần 80% so với đỉnh năm 2022. Nhưng nghịch lý nằm ở chỗ: các mỏ lithium tại Tây Úc vẫn đang mở rộng công suất. Tôi có dịp ghé thăm mỏ Greenbushes hồi tháng 3， và điều đập vào mắt là những đoàn xe tải khổng lồ chở quặng chạy suốt ngày đêm。bất chấp giá lao dốc. Ông chủ mỏ người Australia cười gượng: “Chúng tôi không thể dừng lại， hợp đồng bao tiêu đã ký đến 2027” Đây chính là một mặt của khoáng sản xu hướng hiện nay – sự phân hóa gay gắt giữa giá cả thị trường và chiến lược dài hạn của các tập đoàn.Trong khi lithium đang vật lộn， đất hiếm lại nóng lên từng ngày. Mỹ và EU ráo riết tìm nguồn cung ngoài Trung Quốc. Mỏ Mountain Pass (California) vừa công bố kế hoạch tăng gấp ba sản lượng tách chiết neodymium và praseodymium vào cuối năm 2025. Tôi để ý một chi tiết nhỏ: các kỹ sư ở đây nói rằng họ phải nhập khẩu axit từ Trung Quốc để xử lý quặng – một sự phụ thuộc trớ trêu. Khoáng sản xu hướng hiện nay không chỉ xoay quanh việc khai thác thô， mà còn là cuộc chiến giành quyền kiểm soát chuỗi tinh luyện. Ai nắm được công đoạn tách chiết， người đó có tiếng nói.Cát trắng – vật liệu tưởng chừng tầm thường – bỗng trở thành tâm điểm. Tại tỉnh Bình Thuận (Việt Nam)， giá cát silica siêu trắng cho ngành kính và chất bán dẫn đã tăng 40% so với năm ngoái. Một doanh nghiệp địa phương kể với tôi rằng họ phải từ chối đơn hàng từ Hàn Quốc vì không đủ nguồn cung đã qua chế biến. Điều này phản ánh một mảng tối của khoáng sản xu hướng hiện nay: nhu cầu nguyên liệu cho công nghệ cao đang vượt xa năng lực chế biến tại nhiều nước đang phát triển. Khai thác thô thì dễ， nhưng làm sạch đến 99，9% SiO2 lại là câu chuyện khác.Một xu hướng khác đáng chú ý là tái chế khoáng sản từ rác thải điện tử. Nhà máy của Umicore ở Bỉ thu hồi được 95% cobalt và niken từ pin cũ， với chi phí thấp hơn 30% so với khai thác mỏ. Tôi đã xem quy trình này – những cục pin nghiền nát được ngâm trong dung môi hữu cơ， và kim loại được kết tủa dưới dạng bột mịn. Công nghệ không mới。nhưng quy mô đang mở rộng nhanh chưa từng thấy. Các chuyên gia tôi phỏng vấn đều đồng tình: trong 5 năm tới， tái chế sẽ chiếm 15-20% nguồn cung cobalt toàn cầu. Đó là một phần tất yếu của khoáng sản xu hướng hiện nay – không thể chỉ trông chờ vào lòng đất.

Cuối cùng。yếu tố địa chính trị đang định hình lại bản đồ khoáng sản. Indonesia cấm xuất khẩu quặng niken thô từ 2020， buộc các công ty Trung Quốc phải xây nhà máy luyện ngay tại đảo Sulawesi. Kết quả: Indonesia hiện chiếm 40% nguồn cung niken tinh luyện toàn cầu. Tôi nhớ lời một quan chức bộ Năng lượng nước này: “Chúng tôi không muốn chỉ bán đất， chúng tôi muốn bán pin” Bài học ấy đang lan sang Zimbabwe (cấm xuất khẩu lithium thô) và Ghana (cấm xuất khẩu bauxite). Khoáng sản xu hướng hiện nay là câu chuyện của những nước dám thay đổi luật chơi， chứ không chỉ của các tập đoàn khai khoáng.