Ngồi trong quán cà phê nhỏ trên đường Nguyễn Thị Minh KhaiộkinhdoanhFedtạiTPHCMKhiônglớnchuyểnmìnhthànhchuỗinhượngquyềlưu ý khi nuôi dạy con， anh Tuấn – chủ một hộ kinh doanh Fed tại Quận 1 – vừa ký hợp đồng nhượng quyền thứ ba trong năm nay. Điều đáng nói。mô hình hộ kinh doanh Fed không còn là những điểm bán lẻ đơn lẻ mà đang âm thầm mở rộng thành chuỗi nhượng quyền có hệ thống. Sự chuyển dịch này diễn ra mạnh mẽ từ đầu năm 2023， khi nhiều hộ kinh doanh Fed tại TP.HCM và Hà Nội bắt đầu áp dụng công thức nhượng quyền thương hiệu， thu hút vốn từ các nhà đầu tư nhỏ lẻ.Trước đây， hộ kinh doanh Fed thường được biết đến như một mô hình bán hàng ăn uống hoặc dịch vụ vệ tinh。hoạt động độc lập với quy mô vài nhân viên. Nhưng theo khảo sát của Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP.HCM， tính đến tháng 6/2024， đã có hơn 120 hộ kinh doanh Fed đăng ký chuyển đổi sang mô hình nhượng quyền， tăng 45% so với cùng kỳ. Điểm chung của họ là tập trung vào ngành F&B， dịch vụ chăm sóc sức khỏe và bán lẻ tiện lợi. Chị Lan， chủ một hộ kinh doanh Fed tại Quận 7， chia sẻ: “Tôi không muốn mở rộng bằng cách vay vốn ngân hàng vì lãi suất cao. Nhượng quyền giúp tôi có thêm thu nhập từ phí thương hiệu mà không cần đứng ra quản lý từng chi nhánh”Điều đáng chú ý là các hộ kinh doanh Fed khi nhượng quyền thường không tuân theo quy chuẩn của các chuỗi lớn. Họ tự xây dựng bộ nhận diện thương hiệu đơn giản， tận dụng mạng lưới quan hệ cá nhân và đôi khi linh hoạt đến mức khó kiểm soát chất lượng. Anh Tuấn kể: “Có đối tác nhận nhượng quyền nhưng tự ý thay đổi công thức pha chế. Tôi phải hủy hợp đồng sau ba tháng” Rủi ro này khiến một số hộ kinh doanh Fed chùn bước， nhưng phần lớn vẫn chấp nhận vì lợi nhuận trước mắt. Theo số liệu từ Cục Thuế TP.HCM， doanh thu bình quân của một hộ kinh doanh Fed chuyển sang nhượng quyền tăng 2。

5 lần sau một năm， trong khi chi phí vận hành chỉ tăng 30%.Một điểm đáng lưu ý khác là khung pháp lý cho hoạt động nhượng quyền của hộ kinh doanh Fed vẫn còn nhiều khoảng trống. Luật Thương mại 2005 có quy định về nhượng quyền， nhưng hộ kinh doanh không được xem là thương nhân chính thức trong một số trường hợp. Điều này dẫn đến tranh chấp khó giải quyết khi một bên vi phạm hợp đồng. Luật sư Nguyễn Văn Hùng， đoàn luật sư TP.HCM。

nhận định: “Nhiều hộ kinh doanh Fed ký hợp đồng nhượng quyền miệng hoặc chỉ có giấy viết tay. Khi xảy ra kiện tụng， tòa án thường gặp khó khăn trong việc xác định quyền và nghĩa vụ” Thực tế， từ đầu năm 2024， đã có ít nhất 15 vụ tranh chấp liên quan đến nhượng quyền hộ kinh doanh Fed được đưa ra tòa， nhưng phần lớn bị đình chỉ do thiếu chứng cứ.Nhìn từ góc độ thị trường， mô hình hộ kinh doanh Fed nhượng quyền đang tạo ra một làn sóng mới trong giới khởi nghiệp nhỏ. Nó không cần vốn lớn， không đòi hỏi công nghệ phức tạp， nhưng lại tiềm ẩn rủi ro về thương hiệu và pháp lý. Liệu đây có phải là hướng đi bền vững?Câu trả lời phụ thuộc vào cách các hộ kinh doanh Fed tự chuẩn hóa quy trình và Nhà nước sớm có hướng dẫn cụ thể. Còn hiện tại。anh Tuấn vẫn tiếp tục ký thêm hợp đồng nhượng quyền， bất chấp những lời cảnh báo từ bạn bè. “Liều thì ăn nhiều” anh cười.