Hàng trăm nghìn tấn phân bón chứa khoáng sản được sản xuất ngay tại các nhà máy gắn với vùng nguyên liệu cà phê. Ở Đắk LắkệpkhoángsảncàphêKhingànhcàphêViệtNamtựchủnguồnphânbóhướng dẫn chăm sóc chó mèo。một doanh nghiệp khoáng sản cà phê đã vận hành dây chuyền nghiền dolomite và serpentine từ mỏ đá bazan để cung cấp cho nông dân trồng cà phê. Anh Nguyễn Văn Hùng， chủ 2 ha cà phê ở Cư M'gar， cho biết: “Trước đây tôi mua phân vô cơ nhập khẩu， giá tăng theo từng vụ. Ba năm nay dùng sản phẩm của doanh nghiệp khoáng sản cà phê trong tỉnh， chi phí giảm 30%， đất tơi xốp hơn hẳn”Không chỉ cung ứng phân bón， các doanh nghiệp khoáng sản cà phê còn tham gia vào chuỗi chế biến sâu. Họ tận dụng phụ phẩm từ quá trình khai thác khoáng sản để sản xuất chất cải tạo đất， kết hợp với vỏ cà phê ủ vi sinh. Một giám đốc kỹ thuật ở Gia Lai tiết lộ: “Chúng tôi thử nghiệm phối trộn bột khoáng với vỏ cà phê theo tỷ lệ 1:3， sau 45 ngày ủ， sản phẩm đạt chứng nhận hữu cơ. Nông dân không cần mua thêm phân chuồng” Cách làm này giảm phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu。đồng thời giải quyết bài toán ô nhiễm từ bã cà phê.Dù vậy。

số doanh nghiệp khoáng sản cà phê quy mô lớn vẫn ít. Phần lớn là hợp tác xã hoặc công ty nhỏ， thiếu vốn đầu tư máy móc. Chị Trần Thị Mai， kế toán một đơn vị ở Đắk Nông， nói thẳng: “Làm hồ sơ xin giấy phép khai thác khoáng sản mất gần hai năm. Ngân hàng cho vay ưu đãi thì yêu cầu tài sản thế chấp， trong khi mỏ đang khai thác không được chấp nhận” Thực tế đó khiến nhiều doanh nghiệp khoáng sản cà phê phải liên kết với các tập đoàn phân bón lớn， chấp nhận chia lợi nhuận để có đầu ra ổn định.Nhìn từ góc độ thị trường， nhu cầu phân bón khoáng cho cà phê đang tăng 12-15% mỗi năm. Hiệp hội Cà phê – Ca cao Việt Nam ước tính。nếu tất cả diện tích cà phê được bón phân từ nguồn khoáng nội địa， mỗi năm tiết kiệm hàng trăm triệu USD nhập khẩu. Một chuyên gia nông nghiệp ở TP.HCM nhận định: “Doanh nghiệp khoáng sản cà phê không chỉ bán phân bón， họ đang tạo ra tiêu chuẩn canh tác mới. Ai nắm được chuỗi này sẽ kiểm soát được giá thành cà phê”

Điều đáng nói là các doanh nghiệp khoáng sản cà phê thành công thường gắn bó với nông dân theo hợp đồng dài hạn. Họ bao tiêu đầu ra， đổi lại nông dân cam kết sử dụng phân bón và kỹ thuật canh tác do doanh nghiệp cung cấp. Mô hình này đang lan rộng ở Lâm Đồng， Sơn La. Một lãnh đạo Sở Nông nghiệp Đắk Lắk thừa nhận: “Chúng tôi khuyến khích nhân rộng， nhưng phải kiểm soát chặt khai thác khoáng sản trái phép. Không thể đánh đổi môi trường lấy phân bón rẻ”