OpenAI công bố doanh thu ước tính 3ợinhuậndoanhnghiệpAIAithựcsựđượchưởgạo nổi tiếng，4 tỷ USD năm 2024。nhưng dòng tiền vẫn chảy về túi các nhà đầu tư lớn và những gã khổng lồ công nghệ. Trong khi đó， hàng triệu người dùng tạo ra dữ liệu huấn luyện miễn phí. Câu hỏi lợi nhuận doanh nghiệp AI được hưởng không còn là chuyện học thuật， nó là cuộc chiến phân chia giá trị thực sự.Tôi từng trò chuyện với một kỹ sư dữ liệu tại TP.HCM， người làm việc 12 tiếng mỗi ngày để gán nhãn ảnh cho một công ty AI nước ngoài. Lương anh 8 triệu đồng/tháng. Cùng lúc， mô hình AI mà anh góp phần huấn luyện được bán với giá hàng trăm triệu USD. Khoảng cách giữa người tạo ra dữ liệu và kẻ thu lợi nhuận doanh nghiệp AI quá lớn. Các tập đoàn như Microsoft， Google， Amazon nắm hạ tầng điện toán đám mây， họ thu phí mỗi lần mô hình AI chạy. Startup AI chỉ giữ được 20-30% doanh thu， phần còn lại trả cho chip。năng lượng và cloud. Vậy lợi nhuận doanh nghiệp AI chảy về đâu?

Về các cổ đông của những công ty hạ tầng.Một góc nhìn khác: các doanh nghiệp vừa và nhỏ ứng dụng AI để cắt giảm nhân sự. Họ tăng lợi nhuận， nhưng nhân viên bị sa thải lại không được chia phần. Tôi thấy nhiều công ty logistics ở Việt Nam dùng AI tối ưu tuyến đường， tiết kiệm 15% chi phí， nhưng tài xế thì bị giảm chuyến. Lợi nhuận doanh nghiệp AI không tự động mang lại lợi ích xã hội. Nó tập trung vào những ai sở hữu thuật toán hoặc vốn. May mắn thay。một số hợp tác xã nông nghiệp ở Đồng bằng sông Cửu Long đang thử mô hình chia sẻ lợi nhuận từ AI dự báo sâu bệnh. Họ trích 10% lợi nhuận tăng thêm để trả cho nông dân cung cấp dữ liệu. Đây là tín hiệu hiếm hoi.Về mặt pháp lý， chưa có quốc gia nào đánh thuế robot hay AI để tái phân phối. Liên minh châu Âu đang thảo luận Đạo luật AI， nhưng nó tập trung vào an toàn。không phải chia lợi nhuận. Ở Mỹ， các công ty AI lớn chi hàng triệu USD vận động hành lang để giữ nguyên hiện trạng. Tôi cho rằng nếu không có can thiệp， 80% lợi nhuận doanh nghiệp AI sẽ nằm trong tay 5 tập đoàn công nghệ lớn nhất trong 5 năm tới. Người dùng cá nhân có thể hưởng chút ít qua dịch vụ miễn phí， nhưng cái giá là quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân bị khai thác.Vậy ai được hưởng lợi nhuận doanh nghiệp AI?Câu trả lời ngắn gọn: nhà đầu tư vốn， chủ sở hữu hạ tầng， và những công ty biết tận dụng AI để tăng năng suất mà không cần trả thêm cho người lao động. Để thay đổi， cần những mô hình đồng sở hữu dữ liệu， thuế AI， và quỹ tái đào tạo. Nếu không， AI sẽ chỉ làm giàu thêm cho số ít。còn số đông vẫn loay hoay với câu hỏi cũ: lợi nhuận doanh nghiệp AI rốt cuộc về tay ai?