Hơn 60% công ty cổ phần niêm yết trên HOSE vừa công bố báo cáo tài chính quý II với mức lợi nhuận sau thuế giảm so với cùng kỳ. Đây là con số tôi tổng hợp từ dữ liệu của VietstockớicôngtycổphầnSứcéptừlànsóngchuyểnđổisốvàbàitoánvốcông thức cá hồi， và nó phản ánh một thực tế: áp lực chi phí đầu vào tăng vọt đang bào mòn biên lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp， bất kể ngành nghề. Chuyện không còn là cá biệt.Điểm đáng chú ý là các công ty cổ phần có vốn điều lệ dưới 500 tỷ đồng chịu tổn thương nặng hơn. Họ không đủ dư địa tài chính để hấp thụ lãi vay ngân hàng đang ở mức 9-11%/năm. Tôi có dịp trao đổi với một giám đốc tài chính của một công ty cổ phần ngành nhựa tại Bình Dương. Vị này nói thẳng: “Chúng tôi phải chọn giữa trả lãi vay hoặc đầu tư máy móc mới. Cả hai đều cấp bách， nhưng không thể cùng lúc” Kết quả là nhiều đơn vị chấp nhận chậm tiến độ chuyển đổi số， dù biết rằng chậm một năm đồng nghĩa mất 5-7% thị phần vào tay đối thủ ngoại.Vậy đâu là lối ra?

Một số công ty cổ phần lớn như Rạng Đông hay Vinamilk đã đi trước bằng cách tái cấu trúc danh mục vốn: họ phát hành trái phiếu chuyển đổi thay vì vay ngân hàng， đồng thời cắt giảm các mảng kinh doanh không sinh lời. Nhưng với doanh nghiệp nhỏ， kênh huy động này gần như đóng. Tôi cho rằng Chính phủ cần mở rộng quỹ hỗ trợ chuyển đổi số cho công ty cổ phần quy mô vừa và nhỏ， thay vì chỉ tập trung vào các tập đoàn lớn. Nếu không， khoảng cách công nghệ sẽ ngày càng rộng。và đến lúc đó， ngay cả những công ty cổ phần làm ăn tốt cũng khó cạnh tranh về giá thành.Một góc nhìn khác: thanh khoản thị trường chứng khoán đang suy yếu. Giá trị giao dịch bình quân trên HOSE trong tháng 7 chỉ đạt 12.000 tỷ đồng/phiên， giảm 30% so với đầu năm. Điều này khiến nhiều công ty cổ phần muốn phát hành thêm cổ phiếu để tăng vốn trở nên khó khăn hơn. Nhà đầu tư không mặn mà với cổ phiếu pha loãng trong bối cảnh lãi suất tiền gửi vẫn hấp dẫn. Tôi thấy một nghịch lý: doanh nghiệp cần vốn để đầu tư， nhưng thị trường lại không sẵn lòng rót vốn vì lo ngại rủi ro ngắn hạn.Dù vậy， vẫn có tín hiệu tích cực. Các công ty cổ phần trong lĩnh vực công nghệ thông tin và dược phẩm ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận hai chữ số. Họ tận dụng được làn sóng dịch chuyển sản xuất và nhu cầu chăm sóc sức khỏe hậu đại dịch. Một lãnh đạo của FPT Retail chia sẻ với tôi rằng họ đặt mục tiêu tăng 25% doanh thu từ kênh online， và đã đạt 80% kế hoạch chỉ sau nửa năm. Điều đó cho thấy: trong khó khăn， công ty cổ phần biết chọn đúng ngách vẫn có thể bứt phá. Vấn đề còn lại là tốc độ ra quyết định và khả năng thích ứng của bộ máy quản trị.