Hàng chục doanh nghiệp khoáng sản tại Lâm Đồng vừa bị cơ quan chức năng yêu cầu giải trình về tính hợp lệ của giấy phép khai thác. Điểm mấu chốt nằm ở mã số doanh nghiệp khoáng sản – dãy ký tự định danh mà nhiều đơn vị sử dụng để đăng ký hoạt động. Trong đợt rà soát tháng 4/2025ãsốdoanhnghiệpkhoángsảnCuộckiểmtrabấtngờvànhữnglỗhổquán dừa gần đây， 7 trên 12 hồ sơ bị phát hiện có dấu hiệu trùng lặp hoặc không khớp với dữ liệu gốc từ Sở Tài nguyên và Môi trường. Một cán bộ thẩm định (đề nghị giấu tên) cho biết: “Có trường hợp mã số doanh nghiệp khoáng sản được cấp cho một công ty đã giải thể từ năm 2022， nhưng vẫn được dùng để nộp phí bảo vệ môi trường”.Thực tế， việc tra cứu mã số doanh nghiệp khoáng sản không khó nếu dữ liệu được liên thông. Nhưng theo ghi nhận của phóng viên， hệ thống đăng ký kinh doanh và cơ sở dữ liệu khoáng sản vẫn chạy song song， chưa có giao diện đối chiếu tự động. Anh Nguyễn Văn Hòa， kế toán một công ty khai thác đá tại Đồng Nai， kể: “Mỗi lần làm thủ tục gia hạn， tôi phải in mã số doanh nghiệp khoáng sản từ cổng thông tin cũ。

mang đến phòng TNMT để xác nhận thủ công. Mất cả buổi sáng”. Sự bất tiện này tạo kẽ hở cho các đơn vị cố tình dùng mã số của doanh nghiệp khác để “mượn” giấy phép.Một cuộc kiểm tra tại Quảng Ninh hồi tháng 3/2025 phát hiện Công ty TNHH Khoáng sản Hải Hà dùng mã số doanh nghiệp khoáng sản đã hết hiệu lực để ký hợp đồng vận chuyển than với ba đối tác. Ông Trần Đức Long， chuyên gia pháp lý về tài nguyên。nhận định: “Mã số doanh nghiệp khoáng sản về bản chất là định danh pháp lý， nhưng thiếu cơ chế thu hồi tự động khi doanh nghiệp ngừng hoạt động. Điều này khiến cơ quan quản lý lúng túng khi xử phạt”. Đáng chú ý， mức phạt hiện hành chỉ từ 5-10 triệu đồng cho hành vi sử dụng mã số không hợp lệ， quá nhẹ so với lợi nhuận từ khai thác trái phép.Vậy làm sao để kiểm soát?Tôi cho rằng cần một cổng tra cứu công khai mã số doanh nghiệp khoáng sản theo thời gian thực， kết nối trực tiếp với dữ liệu thuế và bảo hiểm xã hội. Khi doanh nghiệp nộp thuế， mã số tự động cập nhật trạng thái “đang hoạt động” hoặc “tạm dừng”. Một giải pháp khác là yêu cầu in mã số doanh nghiệp khoáng sản lên mọi chứng từ vận chuyển， kèm mã QR truy xuất nguồn gốc. Tuy nhiên， kinh nghiệm từ Bình Dương cho thấy nếu không có chế tài mạnh， doanh nghiệp vẫn tìm cách lách. “Chúng tôi đã thử nghiệm tem điện tử， nhưng chỉ sau hai tháng， tem giả xuất hiện tràn lan”。

một cán bộ thanh tra chia sẻ.Thị trường khoáng sản đang nóng trở lại nhờ nhu cầu vật liệu xây dựng tăng. Nhưng niềm tin vào mã số doanh nghiệp khoáng sản đang lung lay. Một chủ doanh nghiệp nhỏ tại Nghệ An thẳng thắn: “Tôi chấp nhận nộp phạt còn hơn chờ mã số mới， vì dự án không thể dừng”. Cách hành xử này phản ánh khoảng trống giữa quy định và thực thi. Nếu không sớm đồng bộ dữ liệu và nâng mức xử phạt， mã số doanh nghiệp khoáng sản sẽ chỉ còn là thủ tục hình thức， còn hoạt động khai thác vẫn tiếp diễn với những “mã số ma”