Năm 2023ếdoanhnghiệpcủaTậpđoànĐiệnlựcViệtNamNhữngconsốbiếtnógỏi ngó sen dễ làm。Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) nộp ngân sách nhà nước hơn 22.000 tỷ đồng tiền thuế và các khoản phải nộp khác. Con số này giảm gần 10% so với năm trước đó， phản ánh phần nào khó khăn của ngành điện trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao. Đáng chú ý， thuế doanh nghiệp mà EVN phải trả chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng số， bởi phần lớn là thuế giá trị gia tăng， thuế tài nguyên và các loại phí khác. Nhưng nếu nhìn kỹ， khoản thuế doanh nghiệp của tập đoàn này lại đang có xu hướng giảm dần trong vài năm trở lại đây.

Cụ thể， giai đoạn 2019-2021， EVN đóng góp trung bình khoảng 1.500 tỷ đồng thuế thu nhập doanh nghiệp mỗi năm. Sang năm 2022， con số này giảm còn hơn 1.200 tỷ đồng。và đến năm 2023， chỉ còn khoảng 800 tỷ đồng. Nguyên nhân chính đến từ việc lợi nhuận của tập đoàn sụt giảm do giá điện không được điều chỉnh kịp thời trong khi giá than， khí và dầu tăng mạnh. Một lãnh đạo EVN từng chia sẻ tại hội nghị ngành điện rằng: “Chúng tôi đang phải cân đối giữa đảm bảo an ninh năng lượng và hiệu quả tài chính. Thuế doanh nghiệp vì thế cũng bị ảnh hưởng trực tiếp”Điều này đặt ra câu hỏi về tính bền vững của nguồn thu ngân sách từ EVN. Nếu tập đoàn này tiếp tục gặp khó khăn， số thuế doanh nghiệp nộp vào ngân sách sẽ còn giảm nữa. Trong khi đó， EVN vẫn phải duy trì đầu tư lớn cho các dự án nguồn và lưới điện， với nhu cầu vốn hàng trăm nghìn tỷ đồng mỗi năm. Áp lực tài chính càng lớn khi các khoản vay nước ngoài đến hạn， và tỷ giá biến động. Một chuyên gia kinh tế độc lập nhận định: “EVN không thể cứ mãi gánh trách nhiệm xã hội mà bỏ qua bài toán thuế. Cần có cơ chế giá điện linh hoạt hơn để tập đoàn có lợi nhuận hợp lý。từ đó đóng góp thuế doanh nghiệp ổn định”Thực tế， trong cơ cấu thuế doanh nghiệp của EVN。phần lớn đến từ các công ty con hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và kinh doanh điện， trong khi công ty mẹ chủ yếu thu từ cổ tức và các khoản thu khác. Các tổng công ty phát điện như EVN Genco 1， 2， 3 đóng góp đáng kể， nhưng cũng đang chịu ảnh hưởng bởi giá nhiên liệu. Một kế toán trưởng tại một đơn vị thành viên cho biết: “Năm nay， chúng tôi phải nộp thuế doanh nghiệp ít hơn hẳn vì lợi nhuận trước thuế giảm gần 40%”Nhìn rộng hơn， thuế doanh nghiệp của EVN không chỉ là câu chuyện của riêng tập đoàn. Nó phản ánh sức khỏe của toàn ngành điện và cả nền kinh tế， khi điện là đầu vào của mọi hoạt động sản xuất. Nếu EVN không thể tạo ra lợi nhuận， ngân sách sẽ thiếu hụt một nguồn thu quan trọng. Và người tiêu dùng cuối cùng vẫn phải trả giá， dù là qua hóa đơn tiền điện hay qua các khoản thuế khác. Vấn đề đặt ra là cần một lộ trình điều chỉnh giá điện hợp lý， minh bạch。để EVN có thể tự chủ tài chính và đóng góp thuế doanh nghiệp một cách bền vững.