Một lô hàng gỗ nội thất trị giá 50.000 USD từ Bình Dương đi Los Angeles (Mỹ) hồi tháng 3 vừa rồi phải gánh thêm 8.200 USD chi phí logistics. Con số này cao hơn 30% so với cùng kỳ năm ngoái. Anh Trần Minh HoàngílogisticsđangbàomònlợinhuậndoanhnghiệpViệtChuyệnchưakểtừmộtchuyếnhàngđiMỹrau muống buổi sáng， giám đốc một doanh nghiệp sản xuất tại đây。nói thẳng: “Làm xong đơn hàng， trừ hết chi phí， lãi chỉ còn khoảng 4%. Chưa kể rủi ro phát sinh” Câu chuyện của anh Hoàng không phải cá biệt. Với doanh nghiệp logistics， chi phí doanh nghiệp đang trở thành bài toán sống còn， đặc biệt khi giá cước vận tải biển， phụ phí nhiên liệu và lưu bãi tại các cảng lớn liên tục nhảy múa.Cái khó nhất hiện nay không nằm ở một loại phí cụ thể， mà là sự cộng dồn. Một doanh nghiệp logistics tại Hải Phòng cho biết， nếu năm 2022， chi phí vận chuyển container 40 feet từ Hải Phòng đi Rotterdam (Hà Lan) dao động 2.800 – 3.200 USD， thì nay đã vọt lên 4.500 – 5.100 USD. Chưa dừng ở đó， phí THC (xếp dỡ tại cảng)， phí chứng từ， phí kiểm dịch thực vật… mỗi thứ tăng 10 – 15%. “Doanh nghiệp logistics nhỏ như chúng tôi không dám tăng giá dịch vụ vì sợ mất khách. Thành ra lợi nhuận mỏng như tờ giấy”。

chị Nguyễn Thu Hà， điều hành một công ty vận tải tại Đà Nẵng， chia sẻ. Chị Hà tính toán: với 20 container mỗi tháng， chỉ cần mỗi container đội thêm 200 USD là doanh nghiệp mất 4.000 USD， tương đương gần 100 triệu đồng – bằng tiền lương của 5 nhân viên.Điều đáng nói là chi phí doanh nghiệp logistics không chỉ đến từ bên ngoài. Nội bộ cũng có vấn đề. Nhiều doanh nghiệp vẫn dùng phần mềm quản lý cũ。nhập liệu thủ công， khiến sai sót trong chứng từ và lưu kho tăng lên. Một chủ doanh nghiệp ở Long An kể: “Có lần nhân viên ghi nhầm mã container， hàng bị giữ ở cảng Singapore 4 ngày. Tiền lưu bãi và phạt hợp đồng cộng lại hơn 6.000 USD. Đau hơn là mất uy tín với đối tác” Những khoản phí không tên này thường không được dự báo trong hợp đồng， nhưng lại là nguyên nhân chính khiến nhiều doanh nghiệp logistics rơi vào cảnh “làm không công”.Một góc nhìn khác từ phía các chủ hàng: họ cũng đang oằn mình vì chi phí logistics leo thang. Chị Lê Thị Mai， chủ một xưởng may xuất khẩu ở TP.HCM， cho biết mỗi tháng chị phải trả thêm 12 – 15 triệu đồng tiền vận chuyển nội địa và phí nâng hạ tại cảng Cát Lái. “Tôi từng thử chuyển sang cảng Cái Mép để tiết kiệm， nhưng chi phí vận tải đường bộ từ xưởng đến đó lại cao hơn. Cuối cùng vẫn phải quay về Cát Lái” Chị Mai nói thêm: “Doanh nghiệp logistics họ cũng khổ。mình hiểu. Nhưng nếu chi phí cứ tăng thế này， tôi buộc phải cắt giảm sản lượng hoặc tìm cách bán hàng nội địa”Vậy đâu là lối thoát?

Không có giải pháp nào là tức thời. Một số doanh nghiệp logistics đã bắt đầu đầu tư vào hệ thống quản lý vận tải (TMS) để tối ưu lộ trình và giảm thời gian chờ tại cảng. Số khác chọn cách liên kết thành hiệp hội nhỏ để đàm phán giá cước với hãng tàu. Cá nhân tôi thấy rằng， nếu chỉ loay hoay cắt giảm từng khoản phí nhỏ lẻ， doanh nghiệp sẽ mãi bị động. Vấn đề gốc rễ nằm ở hạ tầng logistics và chính sách thuế， phí chồng chéo. Nhưng trong khi chờ những thay đổi vĩ mô， mỗi doanh nghiệp logistics cần nhìn lại chi phí doanh nghiệp của chính mình – từng hóa đơn， từng chuyến hàng， từng nhân viên – để cắt bỏ những khoản không tạo ra giá trị. Bởi suy cho cùng， trong ngành này。tiết kiệm 1% chi phí đã là một thắng lợi.